Türkiye'nin Bitki Örtüsü
Türkiye'deki orman, maki, bozkır ve dağ bitki kuşakları; iklimle ilişkisi ve KPSS'de sık sorulan bitki örtüsü bilgileri.
Türkiye’nin bitki örtüsü, iklim çeşitliliğini ve yer şekillerini doğrudan yansıtır. Her bölgenin iklim koşulları, o bölgenin doğal bitki örtüsünü belirlemiştir.
Orman
Türkiye’deki en yaygın doğal bitki örtüsü türü ormandır.
- Karadeniz kıyıları: En yoğun ve nemli orman alanları burada yer alır. Her mevsim yağışlı Karadeniz ikliminin etkisiyle geniş yapraklı ve karışık ormanlar gelişmiştir. Kızılağaç, kayın, gürgen ve kestane bu ormanların yaygın ağaç türleridir.
- Ege ve Akdeniz kıyıları: Makiden daha yüksek rakımlı kesimlerde orman örtüsü görülür. Kızılçam bu kesimlerde hâkim konifer türüdür.
- İç kesimler: Orman alanları azalır; yerini büyük ölçüde bozkıra bırakır.
Maki
Maki, Akdeniz iklimine özgü, yazın kurak döneme dayanıklı, sert yapraklı ve çoğunlukla bodur boylu çalı topluluğudur.
- Yayılış alanı: Akdeniz ve Ege kıyı şeridi ile bu kıyılara bakan yamaçlar.
- Defne, sandal, zeytin, kermez meşesi, keçiboynuzu ve mersin makinin tanınan türleridir.
- Yükselti arttıkça ve yağış azaldıkça maki yerini frigana ve ormana bırakır.
Bozkır (Step)
Bozkır, karasal iklimin hüküm sürdüğü iç bölgelerde görülen otsu bitki örtüsüdür.
- Doğal bozkır: Yaz kuraklığı ve karasal iklim koşulları nedeniyle ağaç örtüsünün kendiliğinden gelişemediği alanlarda bulunur. İç Anadolu, Doğu Anadolu’nun yüksek platoları ve İç Batı Anadolu bu alanların başlıcalarıdır.
- Antropojen (yapay) bozkır: İnsan etkisiyle ormanların tahrip edilmesi sonucu ortaya çıkan ikincil bozkır alanlarıdır. Türkiye’de doğal step ile antropojen step geniş alanlarda iç içe geçmiştir.
Bitki örtüsü sorularında “maki hangi iklimin bitki örtüsüdür” ve “bozkır neden iç kesimlerde görülür” sıkça sorulur. Maki Akdeniz iklimine, bozkır karasal iklime karşılık gelir.
Dağlarda Yükselti Kuşakları
Yükselti arttıkça sıcaklık düşer, yağış miktarı ve türü değişir; bu durum bitki topluluklarının kuşaklar hâlinde sıralanmasına yol açar.
| Yükselti Kuşağı | Bitki Örtüsü |
|---|---|
| Alçak kıyı kesimleri | Maki (Akdeniz-Ege) / Orman (Karadeniz) |
| Orta yükseklikler | Orman (iğne ve geniş yapraklı karışık) |
| Yüksek kesimler | Subalp çayırları, alpin çayırlar |
| Zirve yakını | Yalçın kayalık, kalıcı kar ve buzul |
- Karadeniz yamaçlarında orman kuşağı çok daha alçak kotlarda başlar ve daha uzun sürer.
- Akdeniz ve Ege yamaçlarında maki kuşağı alçak kesimlerde geniş yer tutar.
- İç Anadolu’ya bakan yamaçlar kuru olduğundan orman kuşağı daralmış ya da ortadan kalkmıştır.
Bitki Örtüsü-İklim İlişkisi
Türkiye’deki bitki örtüsü dağılışı, iklim tiplerinin dağılışıyla büyük ölçüde örtüşür:
- Karadeniz iklimi bölgeleri ormanla,
- Akdeniz iklimi kıyıları makiyle,
- Karasal iklim bölgeleri bozkırla kaplıdır.
Bu ilişki, KPSS sorularında iklim tipini bitki örtüsünden ya da bitki örtüsünü iklim tipinden çıkarsamayı gerektiren sorularda doğrudan kullanılır.
Sık Sorulan Sorular
Türkiye'de hangi bölgede orman örtüsü en yaygındır?
Karadeniz Bölgesi, yıl boyu yağış alan nemli iklimi sayesinde Türkiye'nin en yoğun orman örtüsüne sahip bölgesidir.
Maki nedir ve Türkiye'de nerede görülür?
Maki, yazları sıcak ve kurak Akdeniz iklimine uyum sağlamış, geniş yapraklı ve bodur boylu çalı topluluğudur. Akdeniz ve Ege kıyılarında yaygındır.
Antropojen (yapay) bozkır ne demektir?
Doğal ormanların tahrip edilmesi sonucunda ortaya çıkan ikincil bozkır alanlarına antropojen bozkır denir. Türkiye'de iç kesimlerde doğal step ile iç içe geçmiş durumdadır.